Yegâh makamı ve Yegâh makamındaki şarkılar - saz eserleri

Öğeyi Oyla
(4 oy)

Sitemde bulunan Klasik Türk müziği eserlerinde kullanılan makamlarımızdan, Yegâh makamı'nın tanıtımı ve Yegâh makamındaki şarkılar - saz eserleri.

yegah makami

  • Durağı: Yegâh perdesidir.
  • Seyri: İnicidir.
  • Dizisi: Yerinde Nevâ makamı (Uşşak dörtlüsü + Rast beşlisi) dizisine Yegâh perdesindeki Rast makamı (Rast beşlisi + Rast veya Bûselik beşlisi) dizisinin eklenmesinden meydana gelmiştir. Yegâh makamı bâzen de yerinde Nevâ makamına Yegâh’da Rast beşlisinin eklenmesi tarzında kullanılmıştır. Tam karar, Yegâh perdesinde genellikle Acem’li Rast dizisiyle, bâzen de aynı perdede sadece Rast beşlisiyle yapılmıştır.
  • Güçlüsü: Nevâ makamının güçlüsü olan Nevâ perdesi Yegâh makamının da birinci mertebe güçlüsüdür. Makamın yarım kararı Rast çeşnisiyle bu perde üzerinde yapılır. Bu arada Nim Hicaz perdesi yeden olarak kullanılır. İkinci mertebe güçlü, üzerinde üç ayrı çeşni bulunan Dügâh perdesidir.
  • Asma Karar Perdeleri: (Nevâ makamının asma kararlarından başka) Nevâ perdesindeki yarım karardan sonra, Segâh perdesindeki Segâh ve Ferahnâk çeşnisi veya Segâh üçlüsü ile asma karar yapılır. Dügâh perdesi çok önemli bir asma karar perdesidir. Çünkü Dügâh perdesi üzerinde Nevâ dizisinin pest tarafı, Yegâh perdesindeki Rast dizisinin de üst tarafı yer alır. Yâni Dügâh perdesi üzerindeki dörtlü Yegâh makam dizilerinin orta bölgesidir. Bu duruma göre Dügâh perdesi üzerinde üç ayrı çeşni dörtlü hâlinde yer alır:
  1. Yerindeki Nevâ dizisinin pest tarafı olarak Dügâh’da (yerinde) Uşşak dörtlüsü,
  2. Yegâh’da Rast dizisinin tiz tarafı olarak Dügâh’da Rast dörtlüsü,
  3. Yine Yegâh perdesindeki Acem’li Rast dizisinin tiz tarafı olarak Dügâh’da, yâni yerinde Bûselik dörtlüsü.
  • Bunlardan başka Nevâ dizisi kullanılırken Rast perdesinde Rast çeşnisiyle düşülüp asma karar yapılabilir. Yegâh perdesindeki Rast dizisine geçilince, Rast perdesindeki asma karar Rast veya Pençgâh beşlisiyle olur. Rast makamının üçüncü derece üzerinde asma karar yaptığını önceden görmüştük. Şimdi Yegâh perdesi üzerinde bulunan Rast dizisinin üçüncü derecesi olan Irak perdesinde de Ferahnâk beşlisi veya Segâh üçlüsü ile asma karar yapılabilirse de, bunda fazla ısrar edilmez.Çünkü makam Ferahnâk makamına benzeyebilir. Bundan başka Hüseyni Aşirân perdesinde de Uşşak çeşnisiyle çok az olmak şartıyla asma karar yapılabilir.
  • Donanımı: Nevâ makamı gibi, si için koma bemolü, fa için bakiye diyezi donanıma yazılır. Yegâh perdesindeki Rast dizisine geçildiğinde gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir.
  • Perdelerin T.M.deki isimleri: Pestten tize doğru: Yegâh’da Rast dizisi; Yegâh, Hüseyni Aşirân, Irak, Rast, Dügâh, Bûselik, Nim Hicaz veya Çargâh, Nevâ. Yerinde Nevâ dizisi; Dügâh, Segâh,Çargâh, Nevâ, Hüseyni, Eviç, Gerdâniye, Muhayyer’dir.
  • Yeden’i: Portenin altındaki bakiye diyezli do Kaba Nim Hicaz perdesidir.
  • Genişlemesi: Yegâh makamı ayrıca genişletilmemiştir. Çünkü zâten geniş bir seyir alanına sâhiptir. Gerekirse Nevâ makamı gibi genişleyebilir.
  • Seyir: Yerindeki Nevâ makamı ile Nevâ perdesi civârından seyre başlanır. Bu dizinin çeşnilerinde karışık gezinildikten sonra Nevâ perdesinde Rast çeşnisiyle yarım karar yapılır. Bu arada gerekli yerlerde gereken asma kararlar da gösterilerek dolaşılıp Dügâh perdesinde Uşşak çeşnisi ile Nevâ makamı sona erdirilir. Sonra Yegâh perdesindeki Rast dizisine geçilir. Bu dizide de gerekli asma kararlar gösterilerek gezinildikten sonra, Yegâh perdesinde Rast çeşnisiyle yedenli tam karar yapılır. Kaynak: eksd.org.tr

Sitemde bulunan Yegâh makamındaki eserlere ulaşmak için, aşağıda Etiketler başlığında görünen: #Yegâh makamı'nı tıklayabilirsiniz.

 

Okunma 838 defa Son Düzenlenme Çarşamba, 14 Şubat 2018 00:43
Yegâh makamı ve Yegâh makamındaki şarkılar - saz eserleri - 4.8 ortalama oyu var. 5 tam not üzerinden 4 kişi oy kullanıldı.