Ses örneği:
Sûzidil inici bir seyir gösterir. Hüseynî perdesi hem güçlü, hem tiz durak görevini yapar. Hüseynî etrafındaki seslerde hisar ve nim şehnaz ve dik acem perdeleri kullanılarak dolaşılır.
Bu seyir, Hisar makamının seyrine benzerse de, seyirlerden doğan çeşni farkları hisar makamından ayırır ve benzetme duygusunu ortadan kaldırır. Sûzidilin, tiz buselik perdesini sıkça göstermesi, çeşninin değişmesine yarayan bir seyir şeklidir.
Hisar makamını karakterize eden seyirlerin dışında oluşan dolaşımların meydana getirdiği çeşni farkları bu iki makamı birbirinden ayırmış olur. Fakat, şurasını hemen ilave edelim ki, aynı arızalar içinde gösterilen seyirler, bazan hisar makamının da meydana gelmesinde etkili olmakta, bu suretle bestekârlarımız, hüseynî üzerindeki değişik seyirler, dolayısıyla değişik çeşnileri eserlerinde kullanmış olmaktadırlar.
Tiz duraktan güçlüye doğru inişlerde, hisar perdesinin kaldırılarak yerine neva perdesinin konulduğunu görüyoruz. Gerçi, bazı sûzidil şarkılarda -tıpkı şed arabanda olduğu gibi- hisar perdesi terk edilmeden inişler yapılmakta ise de bu seyirler bir istisna teşkil ettiği gibi, makamı bulan Abdülhalim Ağa ile çağdaşı bestekârlarda, hisar perdesi dügâha doğru inişlerde yerini hep neva perdesine bırakarak buselik beşlisi içinde buselik makamının çeşnisi ile durağa doğru seyirler göstermişlerdir. Dolayısıyla hisar buselik makamına bir geçişi veya buselik çeşnisini belirtmişlerdir.
Dügâhtan daha peşte doğru inişte yine hicaz hümayun seyri ile hüseynî aşiran'da, bazan yedenli ve çoğu zaman yeden almadan karara varmışlardır.
Bestekârlarımız, eserlerinde melodik yapı icabı, buselik perdesine de vurgulamalar yapmışlar, bu perdeyi sıkça kullanmışlardır. Yine eserlerin incelenmesinden anlıyoruz ki, sûzidilde güçlü perdesi buselik perdesi değil, dügâh perdesidir. Çünkü buselik kararların verildiği perde dügâh perdesidir. Hüseynî aşiran üzerindeki hicaz makamının türlerinden biri olan uzzâl makamı kullanıldığında, bu makamın güçlüsü olan buselik perdesine de vurgulamalar, hatta kısa asma kararlar yapıldığı görülmektedir.
Sûzidil karar perdesinden daha aşağı doğru bir genişleme göstermez. Tizde ise, muhayyerden sonra buselik beşlisi içinde genişlemeler yaptığı görülür.
Sûzidil makamından, âyin-i şerif, durak ve ilâhiler bestelenmiş, onun gönül yakıcı yansıması içinde çok güzel dindışı eserler de meydana getirilmiştir. Ancak, son devir bestekârlarının, her nedense, Sûzidile gösterdikleri rağbet azalmış, bu güzel ve lirizm tüten makam, çok az kullanılır olmuştur.
Sûzidili donanımda, yukarıda anlatılan şekli ile nim zirgüle, dik acem ve hisar perdelerinin arıza işaretleri ile gösterilmelidir. Eski yazmalarda donanım aşağıdaki gibi kullanılmaktaydı.
Ancak günümüzde, makamın seyrinde dik acem perdesi kullanılmamakta ve donanım yaygın olarak aşağıdaki gibi gösterilmektedir.
