Ses örneği:
Genelde güçlü olan Nevâ açılarak makama girilir. Nevâ hem güçlü hem de en çok asma kararlar verilen bir perde olarak makamın çeşnisinin meydana getirilişinde önemli bir role sahiptir. Segâh ile Gerdâniye arasındaki seyirler, makamın esasındaki seyirleri teşkil eder. Gerdâniyeden tize doğru genişlemeler genelde Buselik makamının seyri içinde olmasına rağmen, bestekârın tercihine kalmış değişik bir icra da düşünülmelidir.
Gerdâniye ve Hisar perdeleri de önemli asma karar perdelerini oluşturur. Çargâh perdesinde kısa duruşlar yapılır, bu Çargâhta Nikriz geçkisi şeklinde olur. Bu vurgulamalar, kısa asma kararlar şeklinde de olabilir. Bu takdirde, Rast beşlisi içinde Rast makamına bir yaklaşım doğar. Asıl yaklaşım ve Rast çeşnisinin belli edilmesi, Rast perdesine düşüşlerde kendini gösterirler, bu pestleşmelerde genelde La bakiye diyezi (Kürdî perdesi) kullanılmaz. Rast çeşnisinin verilmesinde La bakiye diyezi çok yabancı kalır ve bestekârlarımız eserlerinde bu hususa dikkat ederler.
Nevâ üzerindeki asma kararlarda bestekârlarımız, bazen Nim Hicaz (Do bakiye diyezi) perdesini yeden olarak kullanmışlardır. Bu şekildeki bir icra da gösteriyor ki, söz konusu Hicaz dizisi, Eviç üzerinde değil Nevâ üzerinde bulunur. Kaldı ki, bütün eski müzikologlar, Hicazın Nevâ perdesinde kurulu olduğunda ittifak halindedirler. Nim Hicazın yeden olarak kullanıldığı seyirlerde, Hicaz makamının Hümayun haline getirildiğini görmekteyiz. Bu geçki birçok Hüzzâm eserde uygulanmış, Hüzzâmın çeşnisine ayrı bir güzellik katmıştır.
Nevâ etrafındaki seslerde dolaştıktan, Rast perdesine doğru inildikten sonra tekrar Nevâ gösterilir, Hisar perdesi de bu arada gösterilerek Segâh perdesine doğru seyredilir ve Segâhta karara varılır. Segâh kararda çoğu zaman yeden alınmaz. Çünkü, karar Segâh makamı uygulanarak yapılmaz. Bu tür karar musikimizde, Irak ve Segâh ve Nim Hicaz perdeleri ile kurulu bazı makamlarımızda bir istisnai karar olarak görülür ve asma karar havası taşır gibi görünürse de Rast dizisinin olgunluğu içinde ve aynı dizinin üçüncü perdesinde tam bir istirahat duygusu içinde yapılır. Ferahnak, Hüzzâm, Hüzzâm-ı Cedid, Heftgâh makamları bu karar içinde uygulanan makamlarımızdır.
Çok renkli bir makam hüviyetini gösteren Hüzzâm, musikimizde son iki yüzyıl içinde bir hayli işlenmiş ve bu makamdan çok güzel, renkli, sanatlı eserler bestelenmiştir. Makamın kuruluş seyrinin ve çeşnisinin iyi ve tatmin edici bir seviyede tetkik edilmesini sağlamak için sunduğumuz örnek eserlerin tetkikinden doğacak sonuç ve kanaat, antitezimizdeki görüşlerimizi doğrular nitelikte olacaktır.
